ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )
335
سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )
كيلومتر حمل كند . شير را ايرانيها به هيچ روى به صورت تازه نمىنوشند ، بلكه قسمت اعظم آن را به صورت ماست ( يوگورت ) مصرف مىكنند . ماست را يا با نان مىخورند يا با غذاهاى بسيار ديگر قاتق مىكنند ، و يا آن را با آب رقيق كرده به عنوان دوغ كه مشروب مفرحى است مىنوشند . ماست كه مصارف گوناگون دارد غذاى مطلوب مردم و بخصوص عشاير چادرنشين است . بهترين نوع آن را از شير گاوميش تهيه مىكنند . روزى شاه از من پرسيد كه آيا هر روز در اروپا ماست گاوميش به پادشاهان مىدهند وقتى جواب منفى دادم از سر همدردى فرياد برآورد : « شاه آن هم بىماست ! » چادرنشينان ماست را به عنوان داروئى مؤثر براى مداواى اسهال هم به كار مىبرند . از دوغ گلولههاى كوچكى درست مىكنند كه به آن كشك مىگويند و از آن نيز به عنوان چاشنى مطبوعى براى غذاهاى مختلف ، فراوان به مصرف مىرسانند . حتى روبريكى « 5 » در شرح سفرى كه به تاتارستان كرده از كشك ياد مىكند . چون كشك را مىتوان خوب نگاهدارى كرد و از طرفى خاصيت ضد فساد خون دارد ، مىتوان توصيه كرد كه در اروپا نيز براى تأمين غذاى سرنشينان كشتيها و استحكامات به كار رود - باز در اثر تهنشين و خشك شدن دوغ چيز ديگرى بدست مىآيد به نام قرهقوروت . پنير را در اينجا براى نگاهدارى به مدت زياد ، با نمك بسيار همراه مىكنند و به همين دليل به مذاق اروپائيان خوش نمىآيد ؛ آن نوعى كه در خيك به صورت فشرده نگاه مىدارند و به بازار عرضه مىدارند قدرى خوشمزهتر است . روغن كه به صورت آب شده در خيك براى فروش عرضه مىشود اغلب داراى بوى تندى است كه اروپائيها به زحمت مىتوانند به آن عادت كنند . پس از رفع حوايج داخلى از روغن نيز مانند پيه مقدار كمى مىماند كه به كار صادرات مىآيد . پشم گوسفند ، بز و شتر را زنان عشايرى رنگ مىكنند و از آن با هنرمندى بسيار انواع منسوجات با دوام و خوشنقش از قبيل پوشش چادر ، نمد ، جل اسب و قالى فراهم مىآورند . مقدارى از اين فراوردهها براى رفع مصارف شخصى تخصيص داده مىشود و بقيه براى فروش به اهالى مستقر عرضه مىگردد . چادر عشايرى همواره طبق همان معيارهاى معتبر عمومى ساخته و پرداخته شده است . در زيباترين مواضع كه معمولا قدرى هم مرتفعتر از اطراف است چادر خان كه از كتان محكم سفيد است برافراشته شده كه از داخل با قلمكار آن را آستر كردهاند . اين چادر بر دو تير چوبى تكيه دارد و از ساير چادرها جادارتر است . پهلوى اين چادر ، خان ، چادر كوچك قبه مانند ديگرى هم دارد كه از باريكههاى خم شدهء چوب ساخته و از نمد ضخيم پوشانده
--> ( 5 ) . Rubriquis